Họp vào đúng thời điểm Biển Đông có nhiều diễn biến phức tạp, nỗ lực cụ thể hóa những hợp tác hải quân, để ngăn xung đột bùng nổ, giữ hòa bình và ổn định trên biển đã được các Tư lệnh hải quân ASEAN thảo luận.
Chủ động
Họp vào đúng thời điểm Biển Đông có nhiều diễn biến phức tạp, khi Trung Quốc có nhiều hoạt động để củng cố yêu sách đường lưỡi bò trên thực địa, thế nhưng, theo Tư lệnh Philippines Alexander P Pama, đó không phải là động lực buộc hải quân ASEAN ngồi lại với nhau. Hợp tác hải quân là nhu cầu tự thân của ASEAN, và việc ngăn ngừa xung đột cũng vậy.
Hiện nay, Biển Đông đang có sự đan xen phức tạp giữa các thách thức an ninh phi truyền thống và truyền thống trong môi trường biển khu vực và không một quốc gia đơn lẻ nào có thể tự giải quyết.
Theo người đứng đầu hải quân Philippines, có những vấn đề như Biển Đông "buộc ASEAN phải thảo luận để định hình".
"Một thực tế rõ ràng là trong khu vực chúng ta tồn tại những tuyên bố chủ quyền chồng lấn với một số vùng biển, đảo tập trung trên khu vực Biển Đông. Nhiều hành động vi phạm luật pháp quốc tế và đe dọa chủ quyền đối với một số quốc gia trong khu vực đang đe dọa đến hòa bình, ổn định của khu vực và trên thế giới", Phó Đô đốc Nguyễn Văn Hiến, Tư lệnh hải quân Việt Nam nhận định.
 |
Vị Thứ trưởng Quốc phòng Việt Nam cho rằng, Biển Đông đang "tạo ra nguy cơ tiềm tàng bùng nổ xung đột nếu không có nhận thức chung đúng đắn, quyết tâm cho một giải pháp hòa bình và quản lý xung đột hữu hiệu",
"Tình hình này không có lợi cho bất cứ quốc gia nào trong khu vực, kể cả các quốc gia không có biển".
Các tư lệnh hải quân ASEAN cần phải xác định được đâu là tương lai của khu vực châu Á. Nỗ lực riêng của mỗi quốc gia vì an ninh hàng hải là không đủ nên cần có sự hợp tác vì ổn định trong khu vực, Tư lệnh Hải quân Philippines nói. Và vì thế, các sáng kiến khác nhau cần được đưa ra, xem xét một cách thẳng thắn, trên cơ sở tính đến căng thẳng ở Biển Đông.
"Trong khi chưa có một cơ chế quản lý xung đột hữu hiệu thì những tính toán sai lầm có thể dẫn tới xung đột", các tư lệnh hải quân nhấn mạnh.
ASEAN cần có tiếng nói thống nhất và mạnh mẽ tới Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông, Tư lệnh hải quân Malaysia Tan Sri Adbul Aziz bin Hj Jaafar nói bên lề hội nghị.
Còn vị Tư lệnh Hải quân Việt Nam cho rằng Hải quân các nước ASEAN phải cùng nhau xác định được lập trường chung kiên định về giải pháp hòa bình, thông qua đàm phán cho việc giải quyết các tranh chấp trên những vùng biển có tranh chấp chủ quyền, tuân thủ theo luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước LHQ về Luật biển năm 1982 (UNCLOS).
Các bên nỗ lực thực thi đầy đủ Tuyên bố Ứng xử các bên ở Biển Đông (DOC) và nỗ lực xây dựng Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC) giữa ASEAN và Trung Quốc nhằm tạo khuôn khổ pháp lý, quản lý xung đột trên vùng biển này.
Trong khi đó, Tư lệnh Hải quân Philippines kêu gọi các bên ủng hộ xử lý vấn đề tranh chấp trên biển, bằng con đường song phương và đa phương. Đồng tình, Phó Đô đốc Nguyễn Văn Hiến nhắc lại quan điểm rõ ràng của lãnh đạo ASEAN, đối với các vấn đề trên Biển Đông, tồn tại cả vấn đề song phương và đa phương, trong đó có vấn đề không chỉ liên quan đến các nước trong khối mà còn các nước ngoài khối, ngoài khu vực, như an toàn hàng hải, an ninh biển.
Với những vấn đề đa phương, các bên phải cùng ngồi lại, thảo luận giải quyết. Một khi vấn đề liên quan đến nhiều nước, theo ông Hiến, "không thể có chuyện chỉ 2 nước ngồi lại với nhau, bàn về lợi ích của nước thứ ba. Cách tiếp cận như vậy là không nên".
Trung tướng Hiến cũng lưu ý, nhiều vấn đề ở Biển Đông, bản chất đã là vấn đề quốc tế, đa phương, chứ không phải Việt Nam, Philippines hay Indonesia lôi kéo các nước khác vào để quốc tế hóa.
Ngoài những nỗ lực của từng quốc gia, cần có nỗ lực chung của ASEAN trong việc đảm bảo an ninh biển. ASEAN cần có các bước đi chủ động trong vấn đề Biển Đông, Trung tướng Hiến nói.
Tạo dựng lòng tin
Tranh chấp chủ quyền rất phức tạp, đòi phải giải quyết lâu dài, Tư lệnh hải quân Malaysia, Tan Sri Abdul Aziz bin Hj Jaafar cũng nói thẳng. Vì thế, điều lãnh đạo hải quân ASEAN nhấn mạnh là nhu cầu trao đổi, để tạo dựng lòng tin giữa các bên.
Gặp gỡ, trao đổi giữa hải quân sẽ giúp tạo dựng lòng tin, thúc đẩy hợp tác giữa các bên. Đó là minh chứng của khả năng hợp tác, Tư lệnh hải quân Malaysia nói bên lề hội nghị.
"Cần tạo dựng lòng tin bằng nhiều biện pháp, trong đó có việc minh bạch công khai các chính sách quốc phòng, cũng như nhu cầu xây dựng lực lượng của mình, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động hợp tác và giao lưu hiện có cả trên kênh song phương và đa phương", Tư lệnh hải quân VN đồng tình.
"Một hành động đơn giản như tàu và máy bay hải quân ASEAN kéo còi và cờ chào nhau mỗi khi gặp gỡ trên biển, hay hoạt động cụ thể trên thực tiễn như tuần tra liên hợp đa phương, hay diễn tập tìm kiếm, cứu hộ cứu nạn, sẽ có ý nghĩa và tác dụng lớn đối với hợp tác quốc phòng - an ninh ASEAN, vì hòa bình và ổn định khu vực".
Thông qua các cuộc tiếp xúc, hội nghị của tư lệnh, vấn đề giữa các nước sẽ được giải quyết, đi đến thống nhất dựa trên quan điểm tự nguyện, nguyên tắc đồng thuận, Phó tư lệnh Hải quân Indonesia tin tưởng.
Hiện nay, "hải quân ASEAN đang cùng nỗ lực tìm các khoảng trống để dần lấp đầy, hoàn thiện khung và cơ chế hợp tác giữa hải quân các nước", Trung tướng Hiến nói.
Ông Marsetio đề nghị ASEAN vạch ra một lộ trình với những kế hoạch hoạt động cụ thể, để thúc đẩy hợp tác. Chỉ huy trưởng hải quân Myanmar, Đô đốc Nyan Tun thì khuyến nghị, việc hợp tác có thể bắt đầu ở những lĩnh vực ít nhạy cảm hơn. Thay vì lo câu chuyện chủ quyền, hải quân ASEAN có thể hợp tác tuần tra chung không vì chủ quyền, mà ở những nội dung khác, như bảo vệ môi trường, chống cướp biển...
"Đây là các vấn đề an ninh phi truyền thống mà quốc gia nào cũng phải đối mặt. Qua những hợp tác này, các bên sẽ tiệm cận dần để giải quyết các vấn đề khác, phức tạp hơn", ông Marsetio nói.
Chưa nói đến những phức tạp ở Biển Đông, ngay chuyện chống cướp biển ở vùng biển bên ngoài, với các nước cũng không phải chuyện dễ dàng. "Vừa rồi, tàu Việt Nam bị cướp biển Somali bắt, vậy mà chúng tôi không thể xử lí được. Nếu có được cơ chế của ASEAN hỗ trợ, có lẽ Việt Nam sẽ được giúp nhiều", Tư lệnh hải quân VN chia sẻ. Sắp tới, theo lời mời của Indonesia, các sĩ quan Việt Nam sẽ theo tàu chống cướp biển ở vịnh Aden, để học kinh nghiệm.
Con đường hợp tác theo hướng tiệm tiến, từ dễ đến khó, hải quân ASEAN muốn thực sự đi đầu trong hợp tác quốc phòng - quân sự trong khu vực và ngày càng được mở rộng, chiều sâu hợp tác ngày càng được nâng lên và tính thực tiễn của hợp tác ngày càng được thể hiện rõ và chú trọng.
Đã có những ý kiến tại Hội nghị cho rằng, ASEAN cần tính tới khả năng mở rộng cơ chế hợp tác hải quân cho các nước thành viên ngoài khối.
Chúng ta đã có cơ chế Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng với sự tham gia của 8 nước đối tác. Liệu có nên chăng, hợp tác hải quân ASEAN cũng sẽ mở rộng theo hướng này, hay chí ít, mời các nước tham dự với tư cách quan sát viên, đại diện Brunei đặt vấn đề.
Thế nhưng, mọi cơ hội và khả năng hợp tác cụ thể phần nhiều còn để ngỏ. Bởi "ASEAN cũng cần thời gian để sẵn sàng và ASEAN cũng không muốn làm cho nước nào lo lắng", Tư lệnh Malaysia đã nói như vậy.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét